Colloquium copiosum in pagina «Spain Today» suggestus Weixin editum. Exemplar Sinicum primigenium per hunc nexum legi potest:
那个受西班牙王后亲自颁奖的年轻人，和你不一样却又一样 (qq.com)
Sequitur colloquii forma Hispanica:
1. Homo semper peculiarem quandam necessitudinem cum urbe aliqua vel vico servat, sicut in Antverpia, quam in Oriente propter Rubensium novimus. Dixisti mihi in vico tuo natali, in Alava, mille et quingentos tantum homines habitare. Georgius Simmel in operibus suis «Urbes magnae et vita animi» et «Philosophia pecuniae» inter magnas urbes et parvos vicos distinguit atque significat pecuniae studium in societate capitalistica cum interiore intimitatis et sacrae vocationis desiderio pugnare. Quid de hac sententia censes?
Conflictus vici et urbis argumentum est saepe rediens. In hoc contextu non sunt obliviscendi Horatiani loci ‹locus amoenus› (illecebrae naturae integrae et purae) et ‹beatus ille› (pacis et felicitatis, quae ex vita procul a strepitu et scandalo urbium oriuntur). Attamen locus communis manet, quia in vicis quoque strepitus est. Interdum nimius. Ut ait vulgare Hispanicum proverbium: «vicus parvus, infernus magnus». In vicis omnes se inter se noverunt et, quamvis quies, pax et multa pulchritudo adsint, locus etiam est rumoribus et malignitati. Feliciter hoc de vico meo, Arceniega, dicere non possum. Locus est vere eximius et homines plerumque grati, benigni et bonae voluntatis. Et, quasi id non satis esset, unus quoque ex pulcherrimis vicis totius Hispaniae septentrionalis est.
De quaestione tua addam tensionem inter urbanum et rusticum nuper radicitus mutatam esse, propter progressum technologiae, communicationis, globalizationis et magnarum urbium. Olim urbes reapse parvi vici erant, in quibus plerique se noverant et in eisdem circulis culturalibus versabantur. Urbes magnae hodiernae indolem prorsus diversam habent. Singulus homo autonomiam antea ignotam adipisci potest et vitam suam ad suas necessitates ordinare, in anonymitate sociali paene perfecta, si id velit. Praeterea opportunitates laboris pro maiore parte incolarum in urbibus earumque infrastructuris coire videntur, cum labor a longinquo, saltem in Hispania, electio paucorum adhuc maneat. Hoc exodum ingentem ex regionibus rusticis effecit, quae magis magisque derelinquuntur et senescunt. Hoc phaenomenon, una cum immigratione ingenti, culturam et identitatem Hispanicam radicitus mutabit.
In hoc contextu condicio artificis satis implicata est. Ex una parte, pulchritudo et tranquillitas vici ad creandum eximiae sunt. Ex altera, facultates sociales et commerciales in magnis urbibus reperiuntur.
2. Quaedam organizationes oeconomicae mundiales praedicunt homines, propter effectus pandemiae in sanitatem mentis, sectores stabiles potius quam novatores electuros esse. Quae igitur vis te impellit ut viam artificis persequaris?
Cum quis aventuram professionalem suo periculo incipit, non in arte solum sed in quolibet alio campo, perpendere potest quid lucrari vel perdere possit. Ego semper malo spectare quid lucrari possim, quia neque cladem neque defectum timeo. Quid mihi accidere potest, si deficio? Ut locum mercennarii quaerere cogar? Ut non fiam millionarius? Multo peius esset sic finire sine conatu, cotidie mihi exprobrans quod animum non habuerim me dedendi ei rei ad quam multi dicunt me ingenium habere. Utcumque, mihi interesse videtur hanc quaestionem altius in contextu Hispanico examinare.
Praelatio stabilis prae novatore hic ad tempora longe ante pandemiam pertinet. Saltem in Hispania nexus perspicuus statui potest inter generationem post bellum civile et ortum huius culturae securitatis vitae. Generatio post bellum, adhuc vehementer ab iis quae vixerat perculsa et sub tutela novi systematis socialis Francoismi, institutionem liberorum suorum in primis habuit. Medicina, ingeniaria, architectura vel ius tuta esse videbantur ad vitam commodam et curarum expertem, potius quam vocationes magni vitae officii. Adveniente democratia, haec cultura ad culmen pervenit, adeo ut in conscientia communi falsa opinio inhaereret formationem technicam idem esse ac prosperitatem vitae.
Quamvis hoc phaenomenon ex desiderio securitatis generationis quae magnas inopias passa erat exortum sit, causa tam diuturnae eius perseverantiae non practica est sed moralis. Etenim in cursu huius desiderii, cum radicibus catholicis societatis nostrae commixti, opinio invaluit prosperitatem non nisi consequentiam doloris et sacrificii esse posse. Prosperitatem sine magno dolore assequi, labore tantum et ingenio (artistico, commerciali, sociali…), mox una ex rebus maxime contemptis et formidatis in societate Hispanica facta est. Memini adhuc verba multorum magistrorum in schola, qui nobis dicebant: «Melius est aliquid serium discere, alioquin in aedificatione aut sub ponte finietis, in miseria». Magna ironia est eas curriculas technicas, quae olim vitam commodam praestabant, hodie precarias factas esse, praesertim ob magnam copiam operariorum in illis sectoribus. Ita, artifex sui iuris qui bonus opifex est in restaurationibus vel instillationibus, manifeste plus lucratur quam multi advocati, ingeniarii aut architecti mercennarii. Ut taceam eos qui suo nomine negotium incipiunt et aliquid ingenii commercialis habent.
Summatim, officia tuta illusio tantum sunt. Nam praeter omnia quae memoravi: quid prodest officium fixum, si laborem illum vere odisti? Ea stabilitas etiam poena infinita esse potest. Id est, artem quaerere oportet quae ad studia et naturam cuiusque quam maxime congruat. Quo magis ars vocatio est, eo maior in ea successus erit, quia, meo iudicio, successus non tam in pecunia lucranda consistit quam in opere bene faciendo eoque contentum esse.
3. Elaine Aron in «Homo altissime sensibilis» nobis indicat artifices ad quintam partem hominum hypersensibilium pertinere, quod significat artifices plus doloris percipere posse quam homines communes. Quomodo frustrationem et dolorem in vita tractas, exempli gratia finem necessitudinis gravissimae, deceptionem de incepto, etc.?
Sensibilitas est quod rationalizare non possum, quod simpliciter adest et fit. Dolor me semper signavit; credo vitam magna ex parte experientiam tragicam esse. Sed, meo iudicio, clavis est dolorosum non necessario negativum esse. Contra, dolorosum pulchrum esse potest, iustum esse potest et bonum esse potest, etiam si nos valde laedit. Ex altera parte, consentio artificem sensibilitatem magis evolutam (vel potius diversam) erga dolorem habere, quia opus eius magna ex parte in mundo contemplando et in sensibus, sensationibus, paradoxis et contradictionibus quas in eo observat aesthetice articulandis consistit. Etiam artes maxime abstractae, ut musica, ex hac mundi et naturae humanae contemplatione nascuntur. Ita artifex, magis quam sensibilis erga dolorem, simpliciter realitatis suae conscius est, dum plerique homines dolori tergum vertunt, quia non necesse habuerunt consistere ut eum attente inspicerent. Cum non soleant eum contemplari, insensibiles fiunt, quod non significat eos hanc sensibilitatem evolvere non posse. Artes (praesertim narratio et poesis) reapse optimum medium sunt ad sensibilitatem formandam. Hoc sensu, multos magnos lectores litterarum novi quorum sensibilitas multorum artificum sensibilitatem aequat vel superat. Simul, artifex, sicut lector, in extremum oppositum incidere potest et extreme insensibilis fieri, paene psychopatha, cum contemplatio doloris nimia, extrema, obsessiva et periculosa fit.
Modus meus frustrationem tractandi est fiducia in me ipso et in eo quod facio. Si artifex sibi non credit, omnino perditus est. Nimirum multa non semper ut praevisum est eveniunt. Attamen certus sum id quod refert esse fidere bono operi perficiendo, per se pretioso, et hunc conatum per tempus servare. Ut dicebam, satisfactio ex opere bene facto vera prosperitas est.
4. Quis est auctor tuus Anglicus dilectissimus, et qualem receptionem vel influxum in conscientiam tuam artisticam habuit?
Sincere, mihi difficillimum est de auctore dilecto loqui. Multi sunt auctores litterarum Anglicarum et multarum aliarum linguarum qui me penitus affecerunt. Ut nonnulla nomina proferam, in litteris Anglicis manens, his quattuor contentus ero: Shakespeare, Milton, Keats et William Blake.
In Shakespeare profunditatem et ambiguitatem miror. Shakespeare, ut pauci, ostendit quomodo opus artis operari debeat. Praesertim quomodo bona ars in problematis difficili solutione formulandis consistat. Dum traditio tragica classica semper ad fatum transcendens remittebat, cuius decreta homo vitare non potest, et in ordine perfecto sed dolenti finiebat, Shakespeare realitatem in tota sua complexitate illuminat. Malum et bonum, prudentia et stultitia, virtus et vitium miscentur donec imaginem irrefutabilem debilis naturae humanae efficiant. Miltonus mihi placet propter usum linguae, propter peritiam textum inter epos et revelationem struendi. Mirum est videre quomodo efficiat ut «Paradisus amissus» liber paene revelatus sit, ambitione sine fine. Opus eius principale, ut ipse confitetur, scriptum est intentione «vias Dei hominibus iustificandi», sine dubio ratione ambitiosissima quae ad poema scribendum excogitari potest. In Keats sensibilitas et pulchritudo absoluta mihi placent. Puto me paucos poetas legisse cum altiore sensu pulchritudinis. Modus quo metaphoras evolvit, musicalitas et vis evocativa versuum eius vix superari possunt. Denique, in William Blake originalitatem radicalem, ambitionem philosophicam et theologicam, et explorationem pulchritudinis et veritatis per status innocentiae et experientiae miror. Hoc sensu, in historia poeta originalior eo non fuit. Blake propriam mythologiam, proprium modum imprimendi, proprium modum textus suos illustrandi excogitavit… Miror praeterea quod lectionem philosophicam aut theologicam simplicem non offerat; cogitatio eius nuances continet quae complexitati realitatis nos circumdantis iustitiam reddunt.
5. Dixisti tibi placere poetam Sinensem Li Bai; unus ex versibus eius dicit: 今朝有酒今朝醉，明日愁来明日愁, quod significat: «Hodie vinum est, hodie bibitur; curas in crastinum relinque.» Li Bai habitum vivendi hic et nunc defendebat, re vera valde diversum a rationalismo quem philosophia continentalis occidentalis extollit. Ut Occidentalis, quid de ratione et de vitae consilio censes?
Quod ad consilium attinet, credo necessarium esse metam habere, sed simul impossibile est scire quomodo exacte perveniatur. Momenti est cursui fidere nec sese claudere vitae ditationi quam experientiae non praeconsilio ductae afferunt. Etenim omnes videre possumus res quae sine consilio eveniunt plerumque pulcherrimas et optimas esse. Si omnes variabiles itineris regere velis, iter fit impossibile, absurdum et taediosum. Semper locus esse debet improvisationi et aventurae. Summatim, sanum, meo iudicio, est medium inter consilium et hedonismum. Hoc sensu, credo philosophias et religiones orientales saepe meliorem erga vitam habitum habere. Ideo valde me identifico cum principio Taoistico wu wei. Ex altera parte, problematicum est de Occidente ut de unitate loqui, quia magna differentia est inter mundum protestanticum et culturas mediterraneas catholicas in vitae visione. Ethica protestantica moralem catholicam simplificavit et materializavit, necessitatem bonorum operum idololatrico laboris cultu substituens. Ex perspectiva protestantica, successus et prosperitas professionalis signum gratiae divinae sunt, dum catholicismus maiorem momentum valoribus immaterialibus tribuit. Etiam hodie observare possumus quomodo vitae genus catholicum a genere Europae septentrionalis et mundi protestantici omnino differat: homines minus ad utilitarismum spectant et magis ad convivium et voluptatem. Ideo credo Li Bai visionem vitae non tam diversam esse a visione auctorum catholicorum ut, exempli gratia, Quevedo. Et ideo praecise relationes inter Sinas et mundum catholicum tam bonae et fecundae mihi videntur, et cultura Hispanica in Sinis tam aestimata. Attamen globalizatio culturae capitalisticae Anglo-protestanticae valores et traditiones aliarum culturarum in periculum adduxit. Cum globalizationis impulsu, cultus laboris nimii per totum Orientem se diffundere coepit. Credo tamen res nunc mutari, et gaudeo scire Sinas immensas divitias traditionum suarum pretiosarum ab imperialismo Anglo-protestantico tueri.
6. Multos amicos Matriti habes. Aristoteles tria genera amicorum distinguit: utilitatis, voluptatis et virtutis. Quod principium te ducit cum amicos facis?
Credo amicitiam penitus altruisticam esse debere et simpliciter ex voluntate intellegendi, adiuvandi et amandi alios nasci. Nimirum sunt factores ad utilitatem vel voluptatem pertinentes qui huic voluntati colorem peculiarem dare possunt, sed amicitia quae hac voluntate caret non vera amicitia est, sed coincidentia circumstantiarum in vita personarum. Cum haec coincidentia in amorem purum et gratuitum desinit, de amicitia loqui possumus. Hoc sensu, in modo amicitias meas fingendi virtuti propior sum, quamvis saepe non in ambitu peculiariter virtuoso nascantur.
Quod per tempus venditor laboravi paradoxice me duxit ad intellegendos alios me applicandum, quia usque ad id tempus nimis in me ipso centratus eram. Et sic mundus novus mihi apertus est: inveni optimum modum se ipsum cognoscendi esse alios cognoscere et id quod nobis alienum est detegere, sine identitate propria abnegata. Tantum ex amicitiis meis didici ut quinque fabulas scribere deberem ut hoc apte transmitterem. Ex altera parte, ut iam dixi, mihi placet amicitiam ut servitium erga alios et aliorum erga me videre. Haec ad serviendum promptitudo cum fine amicitiae confundenda non est, quia tum non esset amicitia, sed interesse frivolum et fugax, ut recte Aristoteles notat. Devotio quam vera amicitia postulat fructus est qui nascitur cum vera est, id est, cum verus amor, admiratio et affinitas erga alium hominem oriuntur.
Quod ad circumstantias amicitiae attinet quas magni momenti esse censeo, restat ut continuum discendi processum quem implicat commemorem. Hoc sensu, quamvis Aristoteles in eo quod duo amicitiae socii communiter habent versetur, mihi maxime interesse est id quod me ab amicis meis distinguit. Hoc mihi permittit de infinitis argumentis et circumstantiis discere ad quae numquam solus pervenissem. Re vera, amicitia est imprimis vehiculum discendi. Fortasse propter amorem meum litterarum, mihi placet alias realitates cognoscere, quia mihi omnis persona mundus apertus est vel fabula valde interessans, et quo diversior et alienior a circumstantiis meis, eo magis me fabula illa tenet. Ita sentio quo plures homines noverim, eo plus me discere, et praesertim ab iis a quibus minime discere exspecto.
7. Multi periti de minis intellegentiae artificialis contra exsistentiam humanam sollicitantur. Exempli gratia, machina Midjourney, de qua locuti sumus, picturas digitales producere potest. Quid censes de differentiis inter intellegentiam artificialem et creationem artisticam? Manetne ars unica propter affectum quem computatra substituere non possunt?
Minae intellegentiae artificialis contra creationem humanam argumentum est magis magisque rediens. Novae machinae AI quae ad publicum latum pervenerunt creationes mirabiles ostendunt; non audet quis imaginari quid facere poterunt exemplaria provectissima, quae adhuc extra publici manum sunt. Intellegentia artificialis imagines harmonicas, accuratas, bene compositas producit, cum sensu aesthetico et stylistico proprio. Attamen reproductiones digitales manent. Pictura obiectum physicum, unicum praebet, quod per tempus mille nuancibus status et formae subiectum est. Verum est artem digitalem et illustrationem verisimiliter minari. Attamen non credo eam omnino eas sublaturam esse, nec ullam aliam artis formam, sicut photographia picturam non sustulit. Nam etsi intellegentia artificialis opera artis mediocrissima magna ex parte substituere poterit, ei impossibile erit profunditatem consequi quae necessaria est ad cum vera arte certandum. Ad hoc explicandum notionem gravissimam ex opere Guillelmi Blake commemorare velim. Blake dicebat veram creationem ex ‹poetic genius›, ingenio poetico, emanare. Pro Blake ‹poetic genius› est modus creativus realitatem percipiendi, facultas humana creandi quod numquam antea creatum vel perceptum est, ultra ‹rationem quinque sensuum›, id est summam eorum quae per quinque sensus percepimus. Intellegentia artificialis ne perceptionem quinque sensuum quidem experiri potest; operatur tantum ex eo quod, quantum scit, homines senserunt. Id est, intellegentia artificialis optime imitari potest sensus et reactiones quas eventus adhuc in hominibus produxerunt, sed numquam sensum exprimere qui non iam sensus sit. Modus quo quisque artifex mundum sentit omnino unicus est, et etsi intellegentia artificialis bonus impostor fieri potest, semper infra veram creationem manebit. Coram hac realitate, evolutores et periti intellegentiae artificialis affirmant eam aliquando sentire posse, per reproductionem computationalem structurarum cerebri. Hoc scaenarium adhuc multas dubitationes suscitat, et spero nos numquam eo perventuros esse, quia finem humani significaret.
8. John Berger pro artificibus experientiam quinque sensuum extollit. Exempli gratia, «Tactum» Iosephi de Ribera in Museo Pradensi commemorat. Ex altera parte, etiam fruitio tea, quam tantopere amas, modus est gustum colendi. Potesne nobis memoriam narrare quae in quinque sensibus tuis vestigium reliquit?
Artes reapse cum sensibus ludunt et, in essentia, ars est experientia sensualis. Fortasse quod in hoc aspectu maxime interest est quomodo sensus nostri arte contemplanda excitari possint. Ribera exemplum optimum huius circumstantiae aestheticae est. Opera eius sensum tactus excitant eximia tractatione voluminis, luce quam adhibet et modo quo colorem applicat. In opere a Berger commemorato haec sensatio adhuc argumento electo augetur: Ribera numquam argumentum picturae suae aptius eligere potuisset. Si ad memorias personales quinque sensuum referre debeo, multae mihi memoriae occurrerent cenarum fantasticarum cum vinis optimis et bona societate. Si ad experientiam sensuum in arte refero, sine ulla dubitatione apud Velázquez manerem. Velázquez est pictor sensualis par excellence, quia pictura eius immersionem totam in actionem praebet et paene omnes sensus excitare potest. In «Las hilanderas» (Netrices), exempli gratia, non solum motum videre licet, sed etiam tumultum et confusionem scaenae implicatae audire. In «Vulcani fabrica» sudorem sentis, odorem fabricae et ignis, laboris et metalli, sed etiam sonum mallei et instrumentorum fabrilium audis. Denique in «Triumpho Bacchi» (Ebrii) saporem alcoholis sentis, iocos, clamores, odorem alcoholis… Velázquez unicus est in modo picturam intellegendi; paene est ac si director cinematographicus modernus aetate baroca pingere coepisset.
Quod ad tea attinet, quod me maxime fascinat est incredibilis eius varietas saporum et nuancium. Tot factores saporem eius mutare possunt! Planta tea tam sensibilis est ad mutationes ambitus ut quemvis odorem vel saporem absorbere possit. Etenim paucae folia tea usitata malum odorem cubiculi absorbere possunt. Dolendum est in Occidente bonum tea non aestimari sicut bonum vinum. Certus sum, cum aliquantulum curiositatis et scientiae, eum qui bonum vinum aestimat etiam bonum tea aestimare posse.
9. Semper est limen inter culturam altam et culturam popularem, sed hodie saecularizatio et divulgatio popularis artis problema supervivendi ponunt quod omnis artifex considerare debet. Quid de hoc phaenomeno censes?
A contextu artistico occidentali, praesertim Europaeo, incipiam. Hic ars olim ab aristocratia dominabatur. Gustus aristocraticus stilum grandiosum, ambitiosum et monumentalem postulabat. Et, praeterea, magnis pecuniae summis eum sustentabat. Aristocrata artifices suos ex solo ingenio et qualitate operum eligebat. Ita artifices vita et valoribus miseris, ut Caravaggio, gratiam nobilissimorum acquirebant. Post Revolutionem Gallicam, casum aristocratiae et ascensum capitalismi, gustus burgensis invaluit. Ars paulatim phaenomenon commerciale modae simile facta est, in quo maximi valoris fuit repraesentationis facile intellegibilis, agnoscibilis, renovabilis et abiectibilis creatio. Ita notio ‹stili› notioni pulchritudinis vel monumentalitatis praevaluit. Quaedam disciplinae, ut sculptura vel architectura, hac nova conceptione omnino destructae sunt. Hoc tamen non significat artifices cum alto pulchritudinis sensu, ut Sorolla vel Klimt, successu caruisse, sed causam successus eorum multo magis cum stilo eorum facile agnoscibili quam cum alto pulchritudinis sensu coniunctam esse.
Simul, latae populi partes ad educationem accedere potuerunt et sic maiorem artis aestimationem evolvere. Televisio et radiophonia in primordiis ad hanc popularitatem contulerunt, studium alti culturae variis programmatibus colloquiorum, fabulis theatralibus, musicalibus et divulgatione culturali qualitatis stimulantes. Annis nonaginta tamen phaenomenon televisionis purgamentorum et sensationalismi exortum est, et televisio divulgator massivus formae oblectationis infimae et miserae facta est, quae novas generationes ne ad culturalem gradum praedecessorum pervenirent impedivit. In hoc contextu decadentiae culturalis, adventus interretis, ludorum videographicorum et retium socialium problema tantum aggravavit. Vargas Llosa hoc phaenomenon optime describit in essayo suo «Civilizatio spectaculi».
In mundo artis, haec popularizatio oblectationis vacuae et culturae popularis magnam crisim effecit. Burgensia et classes mediae et altae societatis, quae ad id tempus consumptores culturae altae fuerant et in arte signum superioritatis culturalis et socialis videbant, paulatim studium in ea amiserunt, ut taceam de pecunia in ea collocanda. Verum artis mercatus, ut phaenomenon populare, inde extra Europam decadentem et mundum Anglosaxonicum situs est. Sinae et etiam America Latina hodie latos incolarum sectores alti gradus culturalis habent, qui eminere, crescere et artem colligere volunt. Axis culturae et futuri oeconomici humanitatis inter Sinas et Americam Latinam erit, et spero hoc renascentiam culturalem globalem excitaturum esse.
10. Quid censes de successu artificis Hispanici Bakea? Signa zodiaci Sinensis cum emblematis Hispanicis coniungit. Estne primus hybrida transculturalis in historia Hispaniae?
Puto eum illustratorem egregium esse, et opus eius sine dubio interessans est. Hic momenti est claram distinctionem inter artes plasticas facere. Credo picturam ab illustratione radicitus differre. Finis illustrationis est imaginem facile identificabilem et reproducibilem creare, in qua expressio technica ideae concretae subordinatur. Hoc modo omnia elementa operis significationem certam exprimunt. Pictura, contra, vere reproducibilis non est, ne per photographiam quidem, et expressio technica et conceptualis artificis nuances continet quae facile ad repraesentationem ideae certae non subordinantur. Artifex Bakea re vera iconographiam transculturalem valde interessantem proponit et nova media expressionis artis in campo illustrationis eximie dominat. Praeterea usus coloris et compositionis in campo illustrationis quoque interessans est. De quaestione transculturali inter culturam Europaeam et Sinas, hic Hergé, magnum auctorem comicorum, et influxum quem cultura Sinensis in eum habuit commemorare velim. Nuper Matriti exhibitio valde interessans de eo facta est, et una ex partibus eius amicitiae quam cum Zhang Chongren, artifice Sinensi, quem in studiis suis Bruxellis cognovit, iniit dedicata erat. Zhang Hergé novum modum designandi atramento intellegendi ostendit, ei penicillos et calamos Sinenses donavit, sed praesertim culturam ignotam ei aperuit quae opus Hergé omnino signavit. In hoc exemplo ‹hybridae transculturalis›, ut tu vocas, maneo. Ad extremum addam, sicut multi illustratores et artifices occidentales a traditione orientali designandi atramento affecti sunt, ita introductionem picturae olearis in Sinas artifices magnissimos genuisse qui optimum ex qualibet traditione artistica coniungere scierunt.